W piątkowy, czerwcowy wieczór w Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju odbyły się kolejne posiady organizowane wspólnie przez Muzeum oraz Związek Podhalan Oddział Gorczański. Gościem wydarzenia była dr hab. Anna Mlekodaj, która wygłosiła wykład pt. „Regionalizm – czym był, czym jest i czym ma szansę stać się w przyszłości”.

Zebranych gości powitał dyrektor muzeum Wojciech Kusiak, podkreślając znaczenie podejmowanej tematyki oraz rolę instytucji kultury w pielęgnowaniu i upowszechnianiu dziedzictwa regionu. Wśród uczestników obecny był również burmistrz Rabki-Zdroju Leszek Świder, radni rabczańscy, członkowie Związku Podhalan, lokalnych instytucji i organizacji społecznych, przedstawiciele lokalnych mediów – Piotr Kuczaj, Jan Ciepliński, Marek Kalinowski, oraz rzecz jasna mieszkańcy miasta i okolic, a także turyści.

W swoim wystąpieniu Anna Mlekodaj przedstawiła regionalizm jako ideę, która mimo upływu lat nie traci na aktualności. Zwróciła uwagę, że nie powinien być on postrzegany jedynie przez pryzmat folkloru, tradycyjnego stroju czy gwary, ale przede wszystkim jako sposób budowania więzi człowieka z miejscem, historią i wspólnotą. Nawiązując do myśli patrona muzeum, Władysława Orkana, prelegentka podkreślała, że troska o własne korzenie i dziedzictwo kulturowe może stanowić ważną odpowiedź na wyzwania współczesnego świata.

Szczególną uwagę poświęcono relacji między człowiekiem a miejscem. Prelegentka wskazywała, że miejsce to coś więcej niż przestrzeń geograficzna – tworzą je pamięć, doświadczenia, kultura oraz więzi międzyludzkie. Mówiła również o przemianach zachodzących we współczesnym społeczeństwie, wpływie nowych technologii na przekazywanie tradycji oraz potrzebie świadomego kształtowania lokalnej tożsamości w czasach globalizacji i szybkich zmian cywilizacyjnych.

Wyjątkowym momentem wieczoru było złożenie gratulacji dr hab. Annie Mlekodaj z okazji otrzymania Nagrody Województwa Małopolskiego im. Romana Reinfussa za szczególne osiągnięcia w zakresie ochrony i popularyzacji dziedzictwa kulturowego regionu Podtatrza. Wyróżnienie to stanowi wyraz uznania dla jej wieloletniej działalności naukowej, społecznej i popularyzatorskiej.

Spotkanie stało się nie tylko okazją do wysłuchania interesującego wykładu, ale również do refleksji nad znaczeniem lokalnej kultury, pamięci i odpowiedzialności za zachowanie dziedzictwa dla kolejnych pokoleń.

Na terenie Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju odbyła się wyjątkowa etnograficzna gra miejska pod hasłem „Jak się miały dziatki w czasach Dawnej Rabki”. Wydarzenie, które przyciągnęło aż 120 uczniów ze szkół podstawowych z terenu Gminy Rabka-Zdrój, pozwoliło młodemu pokoleniu przenieść się w realia dawnej podhalańskiej wsi i osobiście doświadczyć, jak wyglądała codzienność ich rówieśników przed laty.

Gra miejska już od trzech lat jest punktem imprezy plenerowej Dawnej Rabki Czar. Scenariusz gry opracowany został przez Natalię Klęsk i Małgorzatę Wójtowicz-Wierzbicką z Muzeum oraz Annę Dachowską i Agatę Klimińską-Spólnik

Lekcja historii na żywo: od teorii do praktyki

Wydarzenie rozpoczęła prelekcja etnolożki Małgorzaty Wójtowicz-Wierzbickiej. Uczestnicy mieli okazję wysłuchać opowieści o realiach życia dzieci na dawnej wsi – o ich obowiązkach, codziennych trudach, ale także o dawnych sposobach na zabawę.

Tuż po teorii przyszedł czas na praktykę. Teren muzeum zamienił się w tętniące życiem dawne gospodarstwo, a uczniowie wzięli udział w serii angażujących zadań i warsztatów. Młodzi adepci etnografii mieli okazję sprawdzić się w wielu tradycyjnych i sprawnościowych konkurencjach:

• Praca w gospodarstwie: dzieci uczyły się doić krowę oraz własnoręcznie ubijały tradycyjne masło, zbierały ziemniaki i przewoziły je w taczkach.
• Dawne rzemiosło i sprzęty: uczestnicy musieli rozpoznać i nazwać historyczne narzędzia oraz sprzęty, które dawniej stanowiły podstawowe wyposażenie każdego obejścia.
• Dawne zabawy dzieci: wielkim zainteresowaniem cieszyło się strzelanie z procy kamieniami a także wyścigi w workach.
• Gimnastyka umysłu: uczniowie próbowali swoich sił w rozwiązywaniu ludowych zagadek, które w przeszłości były zbierane na terenie Rabki przez wybitnego lekarza i antropologa, Izydora Kopernickiego

Oficjalne przemówienia i podziękowania

Wydarzenie swoją obecnością zaszczycił Burmistrz Rabki-Zdroju, Leszek Świder, który w swoim przemówieniu podkreślił wagę pielęgnowania lokalnej tożsamości, ochrony dziedzictwa kulturowego regionu oraz pogratulował młodzieży wspaniałej postawy i zapału do nauki poprzez zabawę.

Organizatorzy składają również serdeczne podziękowania dla sąsiada instytucji – parku rozrywki Rabkoland – za bezinteresowne użyczenie krowy do dojenia, która stała się jedną z największych atrakcji całego wydarzenia.

Wystrój dawnej szkoły został stworzony dzięki współpracy ze Szkołą Podstawową nr 4 w Rabce i Szkołą Podstawową w Ponicach.

Dziękujemy wszystkim szkołom, nauczycielom, a przede wszystkim uczniom za tak liczny udział i wspólną, pełną uśmiechu podróż do korzeni naszej małej ojczyzny!

Fotografie autorstwa Małgorzaty Wójtowicz-Wierzbickiej i Zuzanny Winiarskiej

Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju oraz Związek Podhalan Oddział Gorczański serdecznie zapraszają na wykład dr hab. Anny Mlekodaj pt.
„Regionalizm – czym był, czym jest i czym ma szansę stać się w przyszłości”, który odbędzie się w piątek 19 czerwca 2026 roku o godz. 18.00 w Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju.

Spotkanie będzie okazją do refleksji nad znaczeniem regionalizmu w przeszłości i współcześnie, a także nad jego rolą w kształtowaniu tożsamości lokalnych społeczności oraz ochronie dziedzictwa kulturowego w zmieniającym się świecie.

dr hab. Anna Mlekodaj – literaturoznawczyni, regionalistka, badaczka kultury Podhala i Gorców, wykładowczyni akademicka oraz autorka licznych publikacji poświęconych kulturze i tradycji regionu. Od wielu lat angażuje się w działania na rzecz ochrony, dokumentowania i popularyzacji dziedzictwa kulturowego polskich Karpat.

W 2026 roku została uhonorowana Nagrodą Województwa Małopolskiego im. Romana Reinfussa za szczególne osiągnięcia w zakresie ochrony i popularyzacji dziedzictwa kulturowego regionu. To jedno z najważniejszych wyróżnień przyznawanych osobom zasłużonym dla badań, ochrony i upowszechniania kultury ludowej oraz regionalnej Małopolski, podkreślające wyjątkowy wkład laureatów w zachowanie lokalnego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.

Zapraszamy wszystkich zainteresowanych kulturą regionalną, historią oraz współczesnymi wyzwaniami związanymi z pielęgnowaniem lokalnej tożsamości.

Wstęp wolny.

Patroni wydarzenia: Gorce24.pl, Bank Spółdzielczy w Rabie Wyżnej

Za nami wyjątkowy wieczór w ramach 12. Nocy Muzeów w Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju. Tegoroczne wydarzenie zgromadziło licznych gości, którzy mogli wspólnie odkrywać historię, kulturę i muzyczne dziedzictwo regionu w niezwykłej, wieczornej atmosferze.

Spotkanie rozpoczęło się od powitania uczestników przez dyrektora muzeum Wojciecha Kusiaka, który opowiedział o początkach idei Nocy Muzeów oraz jej roli w popularyzowaniu dziedzictwa kulturowego i otwieraniu muzeów na nowych odbiorców.

Następnie przewodniczka Weronika Jasieniak przybliżyła uczestnikom historię kościoła oraz okoliczności powstania muzeum, opowiadając przy tym również o postaci Władysława Orkana. W czasie zwiedzania można było usłyszeć sporo informacji związanych z kulturą regionu — między innymi o tradycji budowania uli figuralnych, dawnym ośrodku garncarskim w Rabce czy wyjątkowej rzeźbie, którą zachwycić miał się sam Pablo Picasso.

Po części muzealnej uczestnicy mogli wysłuchać 'Godki o chciwym organiście’ — pełnej humoru i regionalnego kolorytu opowieści, nawiązującej do dawnych ludowych przekazów i zagórzańskiej tradycji gawędziarskiej. Spotkanie stało się okazją do przypomnienia bogactwa lokalnej kultury oraz piękna regionalnej gwary.

Drugą część wieczoru wypełniło spotkanie z muzyką organową. Koncert wykonał dyrektor atystyczny Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej im. ks. K. Kowalczyka w Rabce-Zdroju Wojciech Gracz, który wcześniej opowiedział o historii zabytkowych organów, ich budowie oraz wyjątkowym brzmieniu. Publiczność mogła usłyszeć utwory muzyki organowej w niezwykłej przestrzeni zabytkowego kościoła, a finałem wydarzenia stało się bisowe wykonanie słynnej Toccaty i fugi d-moll BWV 565 autorstwa Johann Sebastian Bach, zagranej na prośbę dyrektora muzeum.

Tegoroczna Noc Muzeów była wieczorem pełnym historii, muzyki i spotkań z lokalnym dziedzictwem. Dziękujemy wszystkim za obecność i wspólne przeżywanie tego wyjątkowego wydarzenia.

Spotkajmy się 15 maja o godzinie 18:00, by wspólnie przeżyć wyjątkowy wieczór pełen historii, muzyki i opowieści związanych z naszym Muzeum i Rabką-Zdrojem.

W programie:

• godz. 19:00 — zwiedzanie muzeum z przewodnikiem
• godz. 20:00 — „Spotkanie z muzyką organową” — opowieść o rabczańskich organach i „Godka o chciwym organiście”, a także koncert muzyki organowej w wykonaniu Wojciecha Gracza — dyrektora artystycznego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej im. ks. Kamila Kowalczyka w Rabce-Zdroju.

Wstęp na wydarzenie jest wolny.

Zapraszamy do wspólnego odkrywania lokalnej historii, tradycji i piękna muzyki organowej w wyjątkowej atmosferze Nocy Muzeów!

Finisaż wystawy malarstwa i rękodzieła Mirosława Karkuli stał się symbolicznym zwieńczeniem spotkań z twórczością artysty, która przez ostatnie tygodnie gościła w przestrzeni Galerii „Pod Aniołem”. Dyrektor naszego muzeum, Wojciech Kusiak, podkreślił, że plany prezentacji twórczości Mirosława Karkuli istniały już od lat, wskazując na jego silne zakorzenienie w lokalnym środowisku artystycznym. Zwrócił uwagę, że artysta w swojej pracy łączy różnorodne style, tworząc na obrazach szczególne przestrzenie spotkania z naturą, nacechowane wrażliwością i uważnością obserwacji. Następnie burmistrz Rabki-Zdroju Leszek Świder, zaznaczył, że sztuka dla każdego niesie inne znaczenia i pozwala odnaleźć indywidualne odczytania, a odnowiona przestrzeń galerii powstała właśnie z myślą o takich momentach – by kultura mogła na nowo żyć i jednoczyć odbiorców.

Sam artysta, Mirosław Karkula, w swojej charakterystycznej skromności podziękował za pomoc w zorganizowaniu wystawy, a także za obecność gości i wspólne przeżywanie jego twórczości.

Finisaż był nie tylko okazją do podsumowania wystawy, ale także przestrzenią spotkania, rozmowy, i refleksji nad sztuką artysty, tak głęboko osadzonej w otaczającym nas gorczańskim pięknie.