Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju zaprasza do zwiedzania wystawy czasowej pt. Dziedzictwo 2.0 – 90 lat Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju, która jest opowieścią o niezwykłym miejscu, tworzących go ludziach i pasji kolekcjonowania. Jubileuszowy projekt „Dziedzictwo 2.0 – 90 lat Muzeum im. Władysława Orkana” realizowany z dofinansowaniem ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o rolę współczesnej instytucji muzealnej. Sercem ekspozycji jest koncepcja „dziedzictwa w ruchu”, czyli przekonanie, że tradycja trwa tak długo, jak długo podlega reinterpretacji. Aranżacja wystawy opiera się na harmonijnym przenikaniu dawnej materii ze współczesnym językiem wystawienniczym.

23.10.2026 r. uroczyście w obecności znamienitych gości ze świata kultury i sztuki nastąpiło otwarcie wystawy jubileuszowej, która zagości w XVII w. kościele (pierwszym i jedynym budynku ekspozycyjnym Muzeum) na ponad rok. Wystawę otworzył Dyrektor Muzeum Wojciech Kusiak, który powitał zgromadzonych gości i przybliżył historie powstania rabczańskiej instytucji. Następnie odczytano wiersz, który napisali projektanci Magdalena Jędras i Matteo Novarino z Turynu, którzy odpowiedzialni byli za projekt aranżacji wystawy. Kolejno Małgorzata Wójtowicz-Wierzbicka etnolożka z rabczańskiego muzeum opowiedziała o koncepcji wystawy i kolekcjach, które na dziesięciolecia ukształtowały kierunki działalności badawczej i kolekcjonerskiej. Podziękowała wszystkim, którzy współpracowali przy nowopowstającej wystawie wśród nich byli artyści ludowi Dawid Wędziarz, zabawkarze Józef i Karol Lasik, garncarze Adam Kościelniak i Witold Ciesielski, kaletnik Patryk Traczyk, krawiec ludowy Rafał Nowak. Serdeczne podziękowania płynęły także w kierunku członków Stowarzyszenia Dawnej Rabki Czar za oprawę retro wydarzeń i wspólną radość w pielęgnowaniu lokalnego dziedzictwa – członkowie Stowarzyszenia wzięli udział w nagraniu filmu o historii Muzeum. Następnie głos zabrał ks. Piotr Iwanek Proboszcz Rabczańskiej Parafii, który złożył gratulacje jubileuszu i wskazał jak ważna jest lokalna tradycja i tożsamość. Następnie głos zabrała Natalia Klęsk – konserwator dzieł sztuki z rabczańskiego Muzeum, która zaprezentowała pokrótce efekty drugiego projektu realizowanego w tym roku przez Muzeum pt. Stworzenie i wyposażenie pracowni konserwatorskiej. Następnie głos zabrał Burmistrz Miasta Rabki-Zdroju, który wyraził swoje zadowolenie z inicjatyw podejmowanych w ostatnich latach przez rabczańską placówkę. Wśród gromkich owacji odebrano gratulacje od znamienitych gości – Delegacji Starostwa Powiatowego w Nowym Targu Komisji Kultury – Jacka Króla, Krzysztofa Kurańdy, Stanisława Kiersztyna oraz Renaty Możdżeń-Starowicz, a także od Krystyny Kachel – Dyrektorki Teatru Lalek Rabcio, Mai Spychaj Kubackiej krakowskiej aktorki teatralnej popularyzującej dziedzictwo orawskiego prymitywisty Karola Wójciaka Heródka, Magdy Polańskiej z Zagórzańskich Dziedzin, od Zarządu PTTK Rabka, od Stanisławy Trebuni-Staszel kierownik Podyplomowego Studium Muzeologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Magdaleny Urbaniec – Dyrektor Muzeum Ziemi Limanowskiej, od wojewody Małopolskiego Jana Krzysztofa Klęczara, a także od prezesa Związku Podhalan o. w Rabce Witolda Zachwieji i delegacji Małopolskiego Instytutu Kultury Małgorzaty Hordyniec i Piotra Idziaka, oraz delegacji Muzeum Ziemi Sądeckiej m. in. Joanna Hołda, Justyna Stasiek-Harbin.

Ostatnim punktem wernisażu był koncert organowy w wykonaniu Wojciecha Gracza oraz zwiedzanie ekspozycji.

Fotorelacja z wydarzenia by Jan Ciepliński

Układ narracyjny wystawy

Ekspozycja zabiera zwiedzających w wielozmysłową podróż podzieloną na kluczowe strefy narracyjne: Dziedzictwo Założycieli – część poświęcona pionierskim czasom dwudziestolecia międzywojennego, pierwszym ideom kolekcjonerskim i społecznikom z rabczańskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego.Idea Dziedzictwa 2.0 wyrasta pomiędzy tym, co było, a tym, co dopiero powstaje. Pomiędzy kolekcją a pamięcią. Pomiędzy dawnym muzeum a muzeum przyszłości.

Nadrzędną koncepcją wystawy jubileuszowej jest idea PRZENIKANIA się przeszłości z teraźniejszością oraz ukazanie „dziedzictwa w ruchu”. Zgromadzona kolekcja jest prezentowana jako płynny proces: ciągłość idei kolekcjonerskich, które są nieustannie kontynuowane, uzupełniane i reinterpretowane przez kolejne generacje rabczańskich muzealników. Owo przenikanie znajduje swoje odzwierciedlenie bezpośrednio w założeniach ekspozycyjnych i aranżacji przestrzeni.

Przenikanie materii i architektury: Projekt aranżacji wystawy opiera się na zastosowaniu naturalnych materiałów. Tworzywa te nawiązują do tradycyjnej kultury materialnej regionu i wchodzą w bezpośredni, harmonijny dialog z zabytkowym wnętrzem modrzewiowego kościółka.

Poszanowanie zabytku i ekologia: Wszystkie elementy aranżacyjne zaprojektowano z najwyższą pokorą wobec historycznej substancji obiektu, zgodnie z zasadą odwracalności ingerencji. Do aranżacji wykorzystane zostały elementy wyposażenia wystawienniczego z pierwszych ekspozycji, prezentujących to, jak patrzyli i projektowali to miejsce jego założyciele.

Przenikanie się tradycji i współczesności: Włączamy możliwość wielozmysłowego doświadczania. Muzealia zestawione z archiwaliami, multimediami i elementami sensorycznymi, angażują odbiorcę w proces samodzielnego odkrywania znaczeń.

Ekspozycja została podzielona na części:

1. DZIEDZICTWO ZAŁOŻYCIELI, część prezentującą pierwsze zbiory i pierwsze koncepcje wystawiennicze oraz potencjał holistycznych działań PTT w Rabce
2. KONTYNUACJE. MUZEUM W DRODZE część, która ukazuje trzy kluczowe kierunki rozwoju naszej instytucji: stworzenie kolekcji zabawki ludowej, zbiorów sztuki ludowej oraz współczesne dążenia do stworzenia Muzeum Rabki, reprezentowane kolekcją „Apteka pod Gwiazdą”.
3. Całość łączy korytarz, który staje się swoistym ŁĄCZNIKIEM CZASÓW. Prezentuje kolekcję strojów zagórzańskich i obrzędowych, tworzoną sukcesywnie od początku istnienia Muzeum, aż po teraźniejszość.

O projekcie jubileuszowym

Projekt „Stworzenie wystawy czasowej Dziedzictwo 2.0 – 90 lat Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju” stanowi podsumowanie blisko stuletniej misji rabczańskiej placówki, ze szczególnym uwzględnieniem intensywnego okresu działań badawczych, edukacyjnych i cyfryzacyjnych z lat 2016–2026. Jego celem jest holistyczne ujęcie dziedzictwa, wyjście poza mury instytucji i traktowanie miasta oraz regionu Gorców i Beskidu Wyspowego jako spójnej przestrzeni dziedzictwa. Łączenie pokoleń badaczy poprzez pokazanie ciągłości idei – od pionierskiej pasji pierwszych kolekcjonerów: Stanisława Dunin-Borkowskiego, ks. Justyna Bulandy, dr. Sebastiana Flizaka poprzez czasy Jana Bujaka i Maryny Lechowskiej-Bujak z uwzględnieniem współczesnych poszukiwań i wątków badawczych ostatniej dekady. Dostępność i nowoczesna prezentacja zbiorów zapewniona została poprzez włączenie elementów sensorycznych i multimedialnych oraz trójwymiarowych skanów 3D zabytków. Na wystawie zaprezentowane zostaną wątki traktowane jako budowanie nowej tożsamości instytucji która działa w naszym mieście działającej w tym mieście od przeszło 90 lat instytucji. Rozwijanie koncepcji Muzeum dokumentującego historię Rabki poprzez gromadzenie archiwum społecznego, dokumentowanie mikrohistorii mieszkańców oraz zachowanie świadectw historii uzdrowiska.

Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Dziedzictwo 2.0. – 90 lat Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju

Organizator: Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju

Kuratorki wystawy: Natalia Klęsk i Małgorzata Wójtowicz-Wierzbicka

Autorki projektu, scenariusza i koncepcji wystawy: Małgorzata Wójtowicz-Wierzbicka i Natalia Klęsk

Projekt aranżacji wystawy Studio Novarino Jendras Turyn/Poznań, Magdalena Jendras i Matteo Novarino

Opracowanie graficzne: Grzegorz Petrycki

Realizacja wystawy – Zespół Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju:

Aleksandra Traczyk, Iwona Ciesielska, Zuzanna Winiarska, Weronika Jasieniak, Natalia Klęsk, Małgorzata Wójtowicz-Wierzbicka, Mirosław Karkula, Mateusz Kościelniak

Multimedia: Aleksander Hordziej,

Teksty do wystawy: Małgorzata Wójtowicz-Wierzbicka

Prezentacje: Zuzanna Winiarska i Weronika Jasieniak

Wystawa czasowa potrwa od 24 października 2026 r. do 24 października 2027 r.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego